De Raad van State is een van de hoogste bestuursorganen van Nederland, met als kerntaken bestuursrechtspraak en advies aan de regering. De organisatie telt ruim zeshonderd medewerkers, waarvan het merendeel werkzaam is binnen de directies Bestuursrechtspraak en Advisering. Een organisatie waarin zorgvuldigheid en volledigheid vanzelfsprekend zijn – kwaliteiten die diep verankerd zitten in het DNA.
Eind 2024 bevond de Raad van State zich in een architectuurvacuüm: de oorspronkelijke enterprise architect was vertrokken en de solution architect met pensioen; alleen de infrastructuurarchitect was nog aanwezig. Onze consultant werd gevraagd tijdelijk de rol van enterprise architect waar te nemen. De opdracht was tweeledig: de bestaande architectuur herzien en tegelijkertijd kritisch kijken naar de rol en werkwijze van architectuur binnen de organisatie. Al snel werd duidelijk dat architectuur binnen de Raad van State met scepsis werd bekeken. Veel medewerkers zagen het als een rigide, theoretisch vakgebied met beperkte waarde in de dagelijkse praktijk. De opdracht kreeg voor ons daarmee een helder secundair doel: architectuur opnieuw positioneren als middel dat werkt vóór de organisatie, niet tégen haar.
De Raad van State is een organisatie waarin zorgvuldigheid diep in de cultuur verankerd is. Die perfectionistische houding is weliswaar essentieel in het juridische werkveld, maar had ook zijn weerslag op de ondersteunende functies. Architectuur was verworden tot een rigide normenkader: meer een wetboek dan een hulpmiddel. Met de beste bedoelingen natuurlijk, maar het resultaat was een onwerkbare stapeling van regels, uitzonderingen en aanvullingen. Ook wat architectuur aan projecten bood, werd als te abstract ervaren. Er waren talloze principes en richtlijnen, maar weinig concrete oplossingen.
Hoewel de oorspronkelijke opdracht vooral zag op het waarnemen van de inhoudelijke rol, verschoof de aandacht al snel naar structurele impact: het toekomstbestendig inrichten van de architectuurfunctie. Onze consultant hanteerde daarbij een drieledige aanpak:
- Terug naar de kern: de bestaande architectuurdocumentatie werd teruggebracht tot de essentie: wat draagt écht bij aan besluitvorming en uitvoering? Overbodige complexiteit verdween. Architectuur werd pragmatisch, reactief en gericht op het ondersteunen van projecten – niet op het schrijven van beleidsstukken die niemand vroeg. Ook de werkwijze werd versimpeld. In het zogenoemde compliance by design-proces, waarmee projecten werden getoetst op architectuur, gegevensbescherming, beveiliging en archivering, werd de hoeveelheid documentatie drastisch beperkt en samengevoegd tot wat echt nodig was.
- Principes met identiteit: de architectuurprincipes zijn geactualiseerd tot een set die de identiteit en ambitie van de Raad van State weerspiegelt en tegelijk ruimte biedt voor ontwikkeling waar dat kan. Omdat de principes normaal het ritme van de iVisie en iStrategie volgen, zijn ze daar nu integraal onderdeel van. Dat beperkt documentwildgroei én zorgt voor bestuurlijke verankering: principes als logische uitwerking van de koers, goedgekeurd en gedragen door beleidsmakers. Architectuur is zo geen losstaand gedachtegoed meer, maar een vast onderdeel van het organisatiebrede beleid.
- Integratie en overdracht: tijdens de opdracht groeiden de rollen van enterprise en solution architect naar elkaar toe. De focus verschoof van toekomstvisies naar praktische oplossingsrichtingen. Met de instroom van een nieuwe solution architect werd duidelijk dat deze ook incidenteel de enterprise-architectuurtaken kon opnemen. Daarmee werd continuïteit geborgd binnen de lijn én kwam er potentieel tijd vrij voor een andere waardevolle inzet van de beschikbare formatieplaats.
Na een klein jaar was de rol van onze consultant uitgespeeld. De functie was vereenvoudigd, geborgd en overgedragen aan interne medewerkers. De eerste stappen in de cultuurverandering zijn gezet en architectuur heeft weer een duidelijke, praktische plek in de organisatie. Precies zo laat Bvolve zijn visitekaartje achter: door duurzame verandering te realiseren, niet door afhankelijkheid te creëren. We leveren onze waarde het liefst door organisaties gaandeweg zelf in positie te brengen; dát verstaan wij onder duurzame impact.
Wil je meer weten over hoe wij organisaties helpen om hun architectuurpraktijk wendbaarder en effectiever te maken? Neem contact op met Martijn Smeets via m.smeets@bvolve.nl.
